Trong bất kỳ ngành nghề gì, theo mình đúc kết được thì chúng ta sẽ luôn có thể chia thành 4 cảnh giới:
- Thứ nhất: Học để làm được việc
- Thứ hai: Dạy để người khác làm được việc
- Thứ ba: Tiên phong khai mở
- Thứ tư: Thay đổi ngành nghề
Có lẽ ai cũng hiểu hai cảnh giới đầu tiên, và mọi người đều có xu hướng đi theo trình tự này, dù vô tình hay hữu ý. Không phải mở khoá học hay đi làm thầy cô giáo mới là dạy, mà có thể bạn đào tạo hướng dẫn cho nhân viên cấp dưới, hoặc chẳng chỉ dạy ai cả mà tự mình làm gương để người khác học theo cũng đã là dạy.
Hai cảnh giới sau thì ít người đạt được hơn.
Cảnh giới thứ ba là tiên phong khai mở, nghĩa là bạn sẽ luôn là người đầu tiên trong ngành áp dụng một thứ gì đó mới, ứng dụng một nghiên cứu hay sản phẩm, giải pháp mới, hoặc là người đầu tiên hưởng ứng những đổi mới trong ngành, luôn ở vị trí tiên phong. Đây là việc mà hầu hết mọi người đều muốn làm, nhưng để chủ ý thực hiện việc đó thì lại không nhiều.
Rất nhiều người tự cho rằng mình là người đi đầu trong ngành, nhưng thực sự bỏ tiền, bỏ thời gian, công sức, nhân sự,… để đầu tư nghiên cứu áp dụng nhưng cái mới là điều không hề dễ dàng. Không chỉ tốn kém, mà nó còn vô tình liên tục phá bỏ tất cả những thứ mà mình đã dày công xây dựng trước đó – tức là những thứ mà mình vốn vô cùng tự hào, là thành quả và niềm kiêu hãnh của mình. Vậy nên, để tiên phong thì không hề dễ, đặc biệt là không dễ với những bộ máy to lớn cồng kềnh.
Còn cảnh giới cuối cùng, rất rất hiếm người nghĩ đến chứ đừng nói chi là làm. Đó chính là tạo ra sự thay đổi của toàn ngành. Không chỉ là không nghĩ đến, thậm chí phần đông sẽ chống lại sự thay đổi, vì sự thay đổi thường kéo theo sự xáo trộn, thậm chí đạp đổ hết những công sức trước đó của họ, thậm chí khiến cho cả một doanh nghiệp không còn ý nghĩa để tồn tại nữa. Sự thay đổi tạo ra cái mới, đồng thời cũng sẽ xoá bỏ cái cũ. Vậy nên, dĩ nhiên nó phải đối mặt với sự kháng cự rất lớn. Một bộ phận khác lại cố tình bảo vệ cho những “bất cập”, thậm chí cố gắng tạo ra nó để trục lợi dựa trên những lỗ hổng này.
Nhưng tất nhiên sẽ luôn có những người tiên phong khai mở và sau đó là những người tích cực (cùng nhau) tạo nên sự thay đổi tích cực cho ngành của họ. Xoá bỏ những vấn đề bất cập, những lạc hậu, thiếu hiệu quả, mất kết nối, vân vân… Họ sẽ tạo ra những công nghệ mới, công cụ mới, phương thức mới, tài nguyên mới, luật chơi mới, mang lại lợi ích cho những người nhanh chóng thích ứng với thay đổi.
Vậy, mình cũng mong rằng bạn sẽ đặt câu hỏi này: Hiện tại bạn đã đạt tới cảnh giới thứ mấy rồi? Và bạn sẽ làm gì để đạt tới đỉnh cao nhất trong nghề nghiệp của mình?
Hay nói cách khác, nếu có một điều bạn muốn thay đổi trong ngành nghề của bạn, bạn sẽ thay đổi điều gì? Cách bạn trả lời câu hỏi đó đôi khi có thể tạo ra một công ty khởi nghiệp kỳ lân, hoặc hoàn toàn thay đổi diện mạo của cả một ngành nghề đấy.
Cuối cùng, điều tuyệt vời nhất là: Chúng ta có thể đốt cháy giai đoạn, trực tiếp phi thăng đến cảnh giới cuối cùng.
Bạn thấy đó, có rất nhiều sự thay đổi trên thế giới không hề đến từ những người “trong hệ thống”, hay là “chuyên gia đầu ngành”. Rất nhiều thay đổi thuần tuý chỉ đến từ những người thực sự mong muốn tạo ra sự thay đổi mà thôi. Đôi khi chính vì người ta là người trong ngành lâu quá rồi, leo lên đến đỉnh cao thì khó tránh khỏi đã bị lệ thuộc dính mắc vào chính cả hệ thống đã nâng đỡ họ lên, thành ra lúc đó lại thấy thay đổi là quá khó khăn, hoặc có quá nhiều thứ để mất.
Nghĩa là bạn có thể là bất kỳ ai vẫn có thể tạo ra thay đổi trong ngành mà không cần phải lần lượt thăng cấp từng bước. Tất nhiên, đổi lại thì quá trình đó cũng vô cùng khó khăn. Bạn phải hội tụ rất nhiều điều kiện cùng một lúc thì mới có cơ may làm được điều đó. Nhưng nhắc lại, nó là hoàn toàn khả thi. Chỉ khó thôi chứ không phải là không thể.
Mình cũng là một đứa luôn nóng vội như vậy, làm việc gì cũng luôn muốn nghĩ tới cái đích cao nhất trước. Dù rất nhiều lần không đạt được tới cái đó, nhưng khi xác định cái đích như vậy, mình thấy có động lực hơn hẳn, và có lẽ rất nhiều đồng đội của mình cũng thấy vậy.
Vậy, đừng để những lối mòn tư duy cản trở bạn. Nếu bạn đang muốn tạo ra sự thay đổi, hãy nghĩ tới nó càng nhiều càng tốt, hãy tìm kiếm tất cả những người có cùng niềm tin với bạn, và từ từ bạn sẽ được dẫn dắt tới ánh sáng và con đường sẽ dần hiển lộ.
Bài viết trích từ sách “Crowd trước Fund sau”
“CROWD TRƯỚC FUND SAU” không chỉ là sách nói về gọi vốn cộng đồng, mà còn là tâm tư của mình. Mình mong rằng mỗi cộng đồng đều có thể chủ động tạo ra sự thay đổi tích cực từ chính nguồn lực mà mọi người tập hợp lại được.
Kỳ tích sẽ xuất hiện khi những người có cùng niềm tin tập hợp lại với nhau. Các vấn đề của cộng đồng đều có thể được giải quyết từ chính nguồn lực cộng đồng. Khi cộng đồng sẵn sàng, sách và nguồn lực bên ngoài sẽ là những tác nhân hỗ trợ và thúc đẩy thêm.
P/S: Btw, mình rất thích hình ảnh của Tôn Ngộ Không đại náo thiên cung, nên chọn tấm hình này làm đại diện cho bài viết này. Mình thích cái không khí và tinh thần đó, dù có thể là ngang tàng, ấu trĩ, nhưng chính cái sự “ngây thơ” có phần “kiêu ngạo” đó mới thường là sự bắt đầu của thay đổi. Những người đã quá quen với hệ thống có thể sẽ bị biến chất và chẳng còn muốn thay đổi nữa. Như câu trích dẫn mình rất thích từ phim “The Shawshank Redemption”.
