MỤC LỤC:

• Giới thiệu giảng viên
• Khóa học này chỉ là 30% cơ bản
• 4 yếu tố cốt lõi
• Ý tưởng
• Sản phẩm

KHÓA HỌC NÀY CHỈ LÀ 30% CƠ BẢN

Chào mừng bạn gia nhập lớp CS183B!

Tôi là Sam Altman, chủ tịch của Y Combinator (YC). Chín năm trước, tôi học Stanford, sau đó bỏ học để lập công ty, và cũng đã đầu tư vào vài công ty khác. Ở YC, chúng tôi dạy mọi người cách làm startup được 9 năm rồi. Hầu hết những thứ được dạy đều thực tế và cụ thể cho từng startup, nhưng 30% trong số đó là kiến thức có thể được áp dụng chung. Vậy nên tôi nghĩ tôi có thể dạy 30% đó trong khóa học này.

Và dù chỉ là 30% nhưng hy vọng sẽ có ích với các bạn.

Chúng tôi đã dạy hầu hết những điều này ở YC rồi, nhưng đều không quay phim lại. Và đây là lần đầu tiên những thứ chúng tôi dạy ở YC được quay phim. Vậy nên chúng tôi cũng mời nhiều chuyên gia hàng đầu đến chia sẻ giống như ở YC.

Chúng tôi đang rót vốn cho 720 công ty [2014]. Thế nên, chúng tôi tin rằng những lời khuyên ở đây sẽ hữu ích cho bạn. Chúng tôi chưa thể rót vốn cho mọi startup, nhưng hy vọng những lời khuyên này sẽ được phổ biến. Các khách mời sẽ dạy 17 trong 20 bài. Tôi sẽ dạy 3 bài.

Chỉ riêng ở YC, mỗi khách mời đều đã tham gia xây dựng công ty tầm cỡ tỷ đô. Nên sẽ không phải là lý thuyết suông, mà tất cả đều là bài học từ thực tế. Mọi lời khuyên trong lớp học nhắm tới người khởi nghiệp đặt mục tiêu siêu tăng trưởng. Và cuối cùng sẽ trở thành một công ty rất lớn (định giá tỷ đô la).
Hầu hết những bài học này đều không thể áp dụng trong trường hợp khác, nên tôi muốn cảnh báo trước: Nếu bạn cố áp dụng ở công ty lớn hoặc không phải startup, sẽ không hiệu quả.

Nhưng các bài giảng vẫn sẽ rất thú vị. Tôi thật sự tin rằng startup chính là tương lai, và rất đáng để tìm hiểu. Nhưng startup rất khác với công ty bình thường. Nên trong buổi hôm nay và hôm Thứ Năm, tôi sẽ cố gắng đưa ra cái nhìn tổng quan về 4 yếu tố mà bạn cần phải có để nâng cao khả năng thành công của startup lên mức tối đa. Và xuyên suốt khóa học, các khách mời sẽ đi sâu và chi tiết hơn.

4 ĐIỀU CỐT LÕI: Ý TƯỞNG – SẢN PHẨM – ĐỘI NGŨ – THỰC THI

Có 4 yếu tố cốt lõi. Bạn cần ý tưởng hay, sản phẩm tốt, đội ngũ giỏi, và thực thi xuất sắc. Chúng liên quan mật thiết với nhau, nhưng tôi sẽ cố gắng giải thích từng yếu tố thật dễ hiểu. Và dù có làm tốt cả 4 điều cốt lõi này, có thể bạn vẫn sẽ thất bại.

Kết quả = [Ý tưởng] x [Sản phẩm] x [Thực thi] x [Đội ngũ] x [Vận may]

Trong đó, vận may là số ngẫu nhiên từ 0 đến 10.000. Vâng, đâu đó trong khoảng đó. Nhưng nếu làm tốt ở 4 yếu tố mà bạn có thể kiểm soát, bạn sẽ có cơ hội đạt được thành công ở một mức nhất định nào đó.
Một điều tuyệt vời của startup là sân chơi này công bằng đến ngạc nhiên. Trẻ và thiếu kinh nghiệm, vẫn làm được. Già và nhiều kinh nghiệm, cũng làm được nốt. Và một điều tôi đặc biệt thích ở startup là những thứ có thể không tốt trong hoàn cảnh nào đó, như nghèo và vô danh, lại là tài sản rất lớn để khởi đầu một startup.

Trước khi nhảy tới cách thức, tôi muốn nói về lý do tại sao bạn nên startup.

Tôi hơi ngần ngại khi mở khóa học này, vì bạn không nên startup nếu chỉ vì thích startup. Có nhiều cách làm giàu dễ hơn, và những ai đã startup thì đều nói rằng họ đã không thể tưởng tượng nổi nó khó khăn và đau khổ đến mức nào. Bạn chỉ nên startup nếu bạn cảm thấy bị cuốn hút bởi một vấn đề cụ thể. Và bạn nghĩ rằng lập một công ty là cách tốt nhất để giải quyết nó.

Niềm đam mê cụ thể nên đặt lên vị trí số một, startup đặt thứ hai.

Thực tế, mọi thành công lớn ở YC đều tuân theo điều này. Nên ở nửa sau của bài giảng hôm nay, Dustin Moskovitz, đồng sáng lập Facebook và Asana, sẽ tiếp nối và nói về lý do tại sao nên startup. Chúng tôi rất ngạc nhiên khi khóa học được chú ý nhiều đến vậy. Nên chúng tôi muốn đảm bảo dành đủ thời gian nói về lý do.

1. Ý TƯỞNG

Vậy yếu tố đầu tiên là: Một ý tưởng hay.

Nhiều năm gần đây rộ lên quan điểm rằng ý tưởng không quan trọng. Thực ra, sẽ không hay lắm nếu dành quá nhiều thời gian nghĩ về ý tưởng để startup. Bạn cứ bắt đầu thôi. Ném hết mọi thứ vào tường xem cái gì dính lại. Thậm chí chẳng cần dành thời gian nghĩ xem nó có giá trị không, hay có khả thi không. Và đối với ý tưởng thì: Càng nhiều càng tốt.

Vậy, nói rằng ý tưởng không quan trọng cũng không hoàn toàn sai. Mọi thứ đều phát triển theo nhiều chiều hướng rất khó đoán. Và sẽ rất khó xác định ý tưởng nào là tốt nếu bạn chưa thực sự đưa sản phẩm tới tay người dùng.

Và khả năng thực thi ý tưởng quan trọng hơn bản thân ý tưởng ít nhất là 10 lần, và cũng khó hơn 100 lần (nói dễ hơn làm mà).

Nhưng ở có lẽ chúng ta đã đi hơi xa. Ý tưởng dở thì vẫn dở. Trong thế giới như hiện nay, ý tưởng đang dần trở nên kém quan trọng đi. Thực thi xuất sắc với một ý tưởng tồi sẽ chẳng đi tới đâu cả. Tất nhiên cũng có ngoại lệ. Nhưng hầu hết công ty đều bắt đầu với ý tưởng tuyệt vời, chứ không phải phép thử dựa trên một ý tưởng tào lao bất kỳ.

Nếu bạn nhìn vào những phép thử thành công, đó hầu như đều là một phép thử mà người sáng lập thực sự muốn làm, chứ không phải với một ý tưởng ngẫu nhiên. AirBnB ra đời vì Brian Chesky không thể trả tiền thuê nhà, nhưng nhà anh ấy còn chỗ trống và có thể cho thuê lại. Nhìn chung, cứ thử xem xét những ý tưởng bình thường, ta sẽ thấy là hầu hết những ý tưởng bình thường sẽ không thể trở thành công ty lớn.

Cá nhân tôi từng tin rằng ý tưởng không quan trọng, nhưng bây giờ tôi nghĩ là tôi đã sai.

Định nghĩa của ý tưởng thực sự rất đa dạng. Nó bao gồm phạm vi và sức phát triển của thị trường, chiến lược phát triển của công ty, chiến lược phòng bị, và vân vân. Khi đánh giá ý tưởng, bạn phải nghĩ tới tất cả, chứ không chỉ riêng sản phẩm.

Nếu ý tưởng tốt, bạn sẽ tập trung cho nó trong 10 năm tới.

Nên rất đáng bỏ thời gian ban đầu để nghĩ về những giá trị dài hạn trong khả năng sinh tồn của dự án. Mặc dù bản thân bản kế hoạch là vô dụng, nhưng việc luyện tập lên kế hoạch vẫn rất có giá trị, và hầu hết các startup đều đang thiếu điều này.

Tư duy dài hạn áp dụng ở mọi nơi, đặc biệt là startup. Bạn sẽ có lợi thế rất lớn. Hãy nhớ rằng ý tưởng sẽ mở rộng hơn, tham vọng hơn trong khi bạn đang thực hiện nó. Bạn không cần phải vẽ ra mọi thứ, từ không có gì đến thống trị thế giới. Nhưng bạn cần một hạt nhân, một điều gì đó thật thú vị để bắt đầu.

Khi xem xét các ý tưởng, một sai lầm mà chúng tôi rất thường bắt gặp là trong tương lai, bạn phải xây dựng một doanh nghiệp khó bị bắt chước. Đây là phần quan trọng của ý tưởng. Tôi muốn lặp lại vì điều này cực kỳ quan trọng. Ý tưởng phải có trước, startup đến thứ hai.

Đừng vội startup, đến khi bạn tìm được một ý tưởng bạn thực sự đam mê.

Đây là cũng là một cách để lựa chọn ý tưởng. Nếu ý tưởng nào bạn cũng thấy tốt, hãy tập trung vào cái nào bạn nghĩ đến nhiều nhất khi bạn không muốn nghĩ tới công việc. Rất nhiều nhà sáng lập nói rằng ước gì họ đã kiên nhẫn chờ đợi đến khi tìm được một ý tưởng họ thực sự yêu.

Những công ty lớn đều có sứ mệnh lớn.

Rất khó để tìm được nhiều người có năng lực và sức tập trung cao độ để giúp cho startup thành công, trừ khi công ty mang một sứ mệnh lớn lao. Và sẽ rất khó có sứ mệnh đó nếu không bắt đầu từ ý tưởng tốt.
Một lợi thế của ý tưởng có sứ mệnh lớn là chính bạn cũng sẽ dốc toàn lực cho nó. Sẽ cần rất nhiều năm, thường là cả chục năm để xây dựng một startup lớn. Nếu bạn không yêu và tin vào thứ bạn đang xây dựng, bạn sẽ bỏ cuộc ở đâu đó giữa chừng. Không có cách nào khác để vượt qua đau khổ của startup nếu sứ mệnh không đủ lớn.

Rất nhiều người, đặc biệt là sinh viên, tin rằng startup của họ chỉ cần tốn vài ba năm và rồi sau đó mới tập trung vào thứ họ thực sự đam mê. Cách suy nghĩ đó không bao giờ thành công. Startup tốt thường cần tới 10 năm.

Lợi thế thứ ba của công ty có sứ mệnh là những người bên ngoài sẽ sẵn sàng giúp bạn hơn. Dự án quan trọng sẽ được nhiều trợ giúp hơn dự án phát sinh.

Khi nói về startup: Sẽ dễ làm startup khó, và khó làm startup dễ.

Triết lý này hơi ngược đời, và sẽ tốn thời gian để thấm thía. Rất khó để nói hết tầm quan trọng của sứ mệnh lớn, nên tôi sẽ nhấn mạnh một lần cuối. Những công ty phái sinh, kiểu công ty sao chép ý tưởng rồi thêm thắt chút đỉnh thì sẽ không đủ sức hấp dẫn và không thể khiến đội ngũ làm việc hết mình để đạt thành công.

Paul Graham sẽ nói về cách tìm ý tưởng trong tuần tới. Đó là thứ khiến nhiều nhà sáng lập đau đầu, nhưng tôi tin bạn sẽ tiến bộ thông qua thực hành, và rất đáng để bỏ công.

Điều khó nhất khi tìm kiếm ý tưởng hay là: Ý tưởng hay lúc đầu có vẻ rất tồi tệ.

Phiên bản tìm kiếm [Google] thứ 13 vẫn không có trang giới thiệu. Thực ra trang giới thiệu cũng chẳng có công dụng gì cả. Không có nó thì vẫn tìm kiếm tốt, cho nên trang giới thiệu chẳng quan trọng, không thật cần thiết.

Mạng xã hội [Facebook] phiên bản 10, vẫn chỉ dành cho sinh viên mà lại còn miễn phí? Thật tồi tệ. Lúc đó MySpace quá mạnh, và ai mà muốn tìm khách hàng sinh viên. Hoặc ai lại muốn ở nhà của người lạ chứ? (AirBnB)

Ý tưởng ban đầu nghe thật tồi tệ. Nghe có vẻ tệ, nhưng cuối cùng đó lại là điều tốt. Nếu nghe có vẻ tốt từ đầu, sẽ có rất nhiều người làm việc đó.

Như Peter Thiel đã nói trong một bài giảng, bạn muốn ý tưởng đó là độc quyền nhưng không thể độc chiếm thị trường ngay lập tức. Quá nhiều đối thủ cạnh tranh. Bạn có thể độc chiếm một ngách nhỏ, rồi nhanh chóng mở rộng. Đây là lý do startup lớn thường khởi đầu rất tồi tệ.

Sẽ tốt hơn nếu bạn nói kiểu: “Hiện tại, chưa có nhiều người sử dụng sản phẩm của tôi, nhưng sau này thì ai cũng sẽ dùng hết. Trong tương lai, hầu hết mọi người sẽ dùng sản phẩm của tôi.”

Đây là điều mọi người thường nói tới, rằng bạn phải tuyệt đối tin vào chính mình, và sẵn sàng phớt lờ mọi gạch đá. Cái khó là triết lý này quá lý tưởng. Một mặt thì đúng, nhưng đồng thời cũng quá điên rồ. Hãy nhớ rằng nếu bạn có ý tưởng tốt, mọi người sẽ nghĩ rằng nó tệ. Bạn nên vui vì điều đó, vì họ sẽ không giành với bạn. Đây cũng là lý do bạn không cần lo ngại khi chia sẻ ý tưởng của mình. Ý tưởng đáng giá là ý tưởng họ không muốn ăn cắp nhất.

Và mặc dù nghe có vẻ không ổn lắm, nhưng đó lại chính là một kiểu ý tưởng xuất sắc mà bạn muốn có được. Ý tưởng đó ban đầu phải nghe như một điều gì đó thật điên rồ mà chẳng ai muốn làm, nhưng nó phải là một ý tưởng đúng đắn và chưa có nhiều người nghĩ tới hoặc đang theo đuổi.

Ban đầu nghe không ổn cũng không sao. Lỗi thường gặp ở các nhà sáng lập, đặc biệt là những người khởi nghiệp lần đầu tiên. Sai lầm ở chỗ là họ nghĩ rằng phiên bản đầu tiên của sản phẩm (hay của ý tưởng đó) cần phải thật hoành tráng. Nhưng không cần. Miễn sao nó chiếm được thị trường ngách trước, rồi mới mở rộng hoành tráng sau. Đó là cách khởi đầu của các công ty lớn. Đó là điều đúng nên làm. Bạn nên có một ý tưởng nghe có vẻ tồi tệ, nhưng thực sự tốt. Bạn cũng cần thời gian để dự đoán sự phát triển của thị trường. Bạn cần thị trường đủ lớn trong 10 năm tới.

Hầu hết nhà đầu tư đều bị ám ảnh bởi thị trường hiện tại, và họ không nghĩ tới chuyện thị trường cũng sẽ tăng trưởng lớn hơn về sau.

Thực tế, tôi nghĩ đây là sai lầm lớn nhất của các nhà đầu tư. Họ chỉ nghĩ tới khả năng phát triển của startup, chứ không nghĩ tới thị trường. Tôi quan tâm tới thị trường tương lai hơn hiện tại. Và tôi cũng nghĩ tới nguyên nhân để nó bùng nổ. Bạn nên nghĩ về điều này. Tôi thích đầu tư vào công ty theo đuổi một thị trường nhỏ nhưng sẽ bùng nổ hơn là những thị trường lớn nhưng chậm tiến.

Một trong những lợi thế của thị trường ngách, thị trường nhỏ nhưng phát triển nhanh, là khách hàng thường rất khao khát giải pháp. Và họ sẵn sàng chấp nhận sản phẩm bị lỗi nhỏ nhưng nhanh chóng được cải thiện.

Và một trong hai lợi thế lớn nhất đối với các sinh viên là các bạn có trực giác nhạy bén hơn về các thị trường có tiềm năng phát triển bùng nổ hơn là người già. Nhưng có một điều mà giới sinh viên thường không hiểu được ngay chính là các bạn không thể tạo ra một thị trường mà bản thân nó không muốn tồn tại.

Bạn có thể thay đổi mọi thứ khi startup, ngoại trừ thị trường.

Vậy nên hãy suy nghĩ nghiêm túc, để ít nhất có thể đảm bảo rằng thị trường mà bạn theo đuổi sẽ lớn mạnh và vẫn tồn tại. Có rất nhiều cách để lựa chọn đúng thị trường. Ví dụ như lướt theo con sóng của người khác, hoặc vào thang máy, hoặc chạy theo xu hướng. Nhưng tóm lại là bạn sẽ muốn tìm một thị trường phát triển thật nhanh.

Bây giờ thị trường này có vẻ còn nhỏ. Nhưng bạn biết, người khác thì không biết, rằng nó sẽ phát triển rất nhanh. Vậy hãy tìm nơi điều đó xảy ra. Bạn phải thấy được xu hướng đó để khiến startup thành công.
Điều tuyệt vời là bây giờ có nhiều xu hướng hơn bao giờ hết. Như Marc Andreessen nói: “Phần mềm đang nuốt trọn thế giới.” Nó ở mọi nơi. Có rất nhiều ý tưởng tuyệt vời ngoài kia. Bạn chỉ phải chọn một ý tưởng bạn thực sự quan tâm.

Tại sao là bây giờ?

Một câu hỏi nổi tiếng của Sequoia: “Tại sao là bây giờ?”

Tại sao bây giờ là thời cơ hoàn hảo cho ý tưởng khởi nghiệp này của bạn? Tại sao không thể làm 2 năm trước? Tại sao chờ thêm 2 năm nữa là quá muộn? Với hầu hết các startup thành công tôi từng tham gia, họ đều có câu trả lời tuyệt vời cho câu hỏi này. Nếu bạn chưa có, hãy nghi ngờ đôi chút về ý tưởng đó.
Nhìn chung, tốt nhất là bạn nên làm thứ mà chính bạn cũng đang cần. Bạn sẽ hiểu rõ về nó hơn là khảo sát ý kiến từ khách hàng để làm phiên bản đầu tiên. Nếu chính bạn không hiểu sản phẩm, nhưng lại đang phục vụ cho người khác, thì hãy hiểu rằng đó là bất lợi rất lớn. Hãy hết sức kết nối thật gần gũi với khách hàng. Hãy gặp mặt họ trong văn phòng làm việc luôn nếu được, nếu không, hãy nói chuyện với họ nhiều lần mỗi ngày nếu có thể.

Một điều ngược đời khác về ý tưởng tốt để startup là: nó rất dễ giải thích và cũng rất dễ hiểu.

Nếu bạn cần nhiều hơn một câu để giải thích ý tưởng của bạn, nghĩa là nó vẫn còn hơi quá phức tạp. Ý tưởng tốt nên có một tầm nhìn thật cụ thể, rõ ràng và ngắn gọn. Và ý tưởng hay nhất thường rất khác với các công ty hiện tại, theo một yếu tố cốt lõi nào đó.

Ví dụ như Google là công cụ tìm kiếm có thể hoạt động tuyệt vời mà không cần những thứ màu mè khác; hoặc một thứ gì đó hoàn toàn mới và đột phá như SpaceX. Mọi công ty sao chép một thứ đang có sẵn rồi thêm thắt một chút khác biệt nhỏ, kiểu tôi là X nhưng đẹp hơn, hoặc là Y dành cho người thích rượu đỏ, thường sẽ thất bại.

Như tôi đã nói, điều tuyệt vời của tuổi sinh viên là các bạn hiểu rất rõ về những công nghệ mới. Nhưng học cách tìm ra ý tưởng mới sẽ cần chút thời gian. Vậy nên hãy bắt đầu ngay đi. Đó là điều chúng tôi nghe mọi người than thở mãi, rằng ước gì hồi sinh viên đã có thể được bắt tay vào làm nhiều hơn.

Một điều nữa là: Hãy tìm kiếm người đồng sáng lập.

Bạn không biết môi trường hiện tại (Thung lũng Silicon) tốt đến thế nào đâu, khi bạn có thể tìm người để cùng lập công ty ngay bên kia đường. Điều mà chúng tôi luôn muốn nói với các sinh viên chính là: quan trọng hơn cả làm startup, các bạn cần phải quen biết thật nhiều nhà đồng sáng lập tiềm năng.

Và tôi muốn kết thúc phần này với trích dẫn của “50Cent” lúc ông được hỏi về sản phẩm nước ép.

“Hầu hết mọi người đều nghĩ ngay xem họ muốn làm gì hay thể hiện cái gì trước, sau đó họ mới tìm kiếm nhóm khán giả phù hợp với ý tưởng của họ.
Bạn phải làm ngược lại, hãy nghĩ cho công chúng trước tiên.
Bạn phải liên tục tập trung theo dõi xu hướng liên tục thay đổi của họ. Đó là những xu hướng đang càn quét qua cả thị trường. Hãy bắt đầu từ nhu cầu của họ, rồi tạo ra một nguồn cung phù hợp với nhu cầu đó.”

— 50 Cent —

Bạn thấy đấy, điều quan trọng ở đây là nghĩ về thứ khách hàng muốn, và nghĩ về nhu cầu của thị trường. Hầu hết mọi người không làm vậy, đặc biệt là các bạn sinh viên. Nếu bạn có thể làm chỉ riêng điều này thôi, nếu bạn có thể nghĩ về thị trường trước tiên, bạn đã bỏ xa hầu hết những người tham gia startup.
Có lẽ đây là sai lầm thường thấy nhất ở Y Combinator, đó là mọi người không nghĩ về thị trường trước tiên, về nhu cầu của mọi người trước tiên. Trong phần kế, tôi sẽ nói về cách xây dựng một sản phẩm tốt.

2. SẢN PHẨM

Một lần nữa, tôi sẽ định nghĩa bao quát sản phẩm là gì. Nó bao gồm việc hỗ trợ khách hàng, các tài liệu giải trình sản phẩm, và bất cứ hoạt động nào liên quan đến tương tác của khách hàng đối với sản phẩm của bạn.

Để xây dựng một công ty vĩ đại, trước hết phải có ý tưởng hay và sản phẩm tốt.

Điều này rất khó, nhưng cực kỳ quan trọng, và may thay, cũng rất thú vị. Dù sản phẩm tốt luôn là sản phẩm mới và rất khó để khuyên bạn nên làm sản phẩm gì, nhưng vẫn có nhiều điểm chung mà chúng tôi có thể đưa ra lời khuyên cho bạn.

Một trong những điều quan trọng nhất của người sáng lập là phải đảm bảo rằng sản phẩm thật tốt.

Trước khi có sản phẩm tốt, mọi thứ khác đều không quan trọng.

Khi những nhà sáng lập thành công kể lại những ngày đầu tiên, gần như đều là những ngày đêm ngồi cặm cụi trước máy tính, xây dựng sản phẩm và chăm sóc khách hàng. Gần như toàn bộ thời gian đều dành cho sản phẩm. Rất hiếm khi họ làm gì khác, nếu bạn dùng thời gian không giống như thế thì bạn nên tự xem xét lại.

Hầu hết việc khác như gọi vốn, truyền thông, tuyển người, phát triển kinh doanh,… đều dễ dàng hơn rất nhiều khi bạn đã có sản phẩm tốt. Điều quan trọng trước hết là sản phẩm.

Bước một: Làm sản phẩm mà người dùng yêu quý.

Ở YC, chúng tôi yêu cầu nhà sáng lập tập trung vào sản phẩm, chăm sóc người dùng, thể dục, ăn ngủ và rất ít việc khác. Những thứ mà tôi đề cập: PR, tuyển dụng, tìm đối tác,… bạn nên mặc kệ tất cả, và chỉ tập trung vào sản phẩm thôi.

Và hãy làm tốt nhất có thể bằng cách trò chuyện với người dùng.

Bạn phải tạo ra một thứ mà người dùng yêu quý. Rất ít công ty có thể thành công lớn mà không làm việc này đầu tiên. Rất nhiều startup đã thất bại vì họ chỉ làm một sản phẩm bình thường đủ xài. Tạo ra một thứ mọi người muốn nhưng chỉ ở mức trung bình là cách tuyệt vời để thất bại mà chẳng hiểu tại sao.
Vậy, đây là 2 việc mà bạn cần làm.

Quan điểm của YC là sẽ tốt hơn nhiều… nếu bạn khiến một lượng nhỏ người dùng YÊU, hơn là một lượng lớn người dùng THÍCH. Tất nhiên, tốt nhất là sở hữu được một lượng lớn người dùng yêu quý. Nhưng cơ hội để làm được điều đó trong V1 (version 1) là khá hiếm, đặc biệt là startup.

Nên thực tế, bạn sẽ phải chọn giữa xám hoặc cam. Bạn có nhiều người dùng nhưng chỉ hơi thích, hoặc có ít người dùng nhưng cực kỳ yêu quý. Và đây là một lời khuyên quan trọng: Hãy tạo ra một thứ ít người dùng nhưng cực kỳ yêu quý. Sẽ dễ mở rộng hơn từ sản phẩm ÍT người yêu thích thành NHIỀU người yêu thích, so với từ nhiều người THÍCH, đến nhiều người YÊU.

Nếu làm đúng điều này, bạn vẫn có thể gặp phải nhiều vấn đề khác. Nếu làm không đúng việc này, nhưng làm đúng mọi việc khác, bạn vẫn có thể thất bại. Vậy nên khi startup, đây là điều duy nhất bạn cần quan tâm, cho đến khi làm được việc này xong đã rồi hãy nghĩ tới những việc khác.

Vâng! Khi startup bạn sẽ phải lựa chọn. Lý tưởng nhất trên đời là làm một sản phẩm được NHIỀU người YÊU. Nhưng thực tế bạn không thể làm được, vì các công ty lớn đã quá mạnh rồi. Nếu có cơ hội làm cái gì như thế, Google hoặc Facebook đã làm rồi.

Vậy nên khả năng lựa chọn của bạn bị giới hạn lại, hoặc là bạn làm một thứ NHIỀU NGƯỜI THÍCH, hoặc là bạn làm một thứ ÍT NGƯỜI YÊU. Tổng số tình yêu là như nhau, tùy cách bạn phân bố nó thôi. Nó giống như định luật quan hệ về mức độ hạnh phúc mà bạn có thể mang lại từ sản phẩm đầu tiên của startup.

Và các startup luôn phải khổ sở lựa chọn giữa một trong hai. Nhìn có vẻ như nhau, diện tích tổng thể là như nhau. Nhưng kinh nghiệm chứng minh là không. Rằng khi bạn có sản phẩm ÍT NGƯỜI YÊU thì sẽ dễ mở rộng thành sản phẩm NHIỀU NGƯỜI YÊU. Nhưng nếu bạn có một sản phẩm hời hợt thiếu nhiệt huyết, và bạn muốn mở rộng nó, sẽ rất khó tìm được nhiều người yêu nó.

Vậy lời khuyên là tìm một nhóm nhỏ người dùng, và khiến họ thực sự YÊU sản phẩm của bạn.

Một cách để nhận biết hiệu quả là khi bạn thấy sản phẩm lớn lên nhờ truyền miệng. Nếu bạn tạo ra sản phẩm mà họ yêu, họ sẽ giới thiệu với bạn bè. Điều này đúng với cả sản phẩm cho cá nhân và cho doanh nghiệp. Khi thực sự yêu một thứ, họ sẽ nói với bạn bè, và bạn sẽ có được tăng trưởng tự nhiên. Nếu bạn nói rằng không phát triển cũng không sao vì bạn có đối tác lớn sẵn sàng giải cứu bạn, hoặc đại loại thế, thì đó luôn là dấu hiệu của vấn đề thực sự nghiêm trọng.

Bán hàng và truyền thông là cực kỳ quan trọng, bạn sẽ có 2 bài giảng riêng. Nhưng nếu không có tăng trưởng tự nhiên, thì có lẽ sản phẩm của bạn chưa đủ tốt. Sản phẩm tuyệt vời là bí quyết để bùng nổ trong dài hạn. Bạn nên có được điều đó trước bất kỳ điều gì khác. Trì hoãn việc chăm chút cho sản phẩm sẽ khiến bạn gặp nhiều rắc rối về sau.

Nếu bạn xây hệ thống truyền thông trước khi có sản phẩm được yêu thích, gần như chắc chắn bạn đang lãng phí thời gian. Hầu hết mọi điểm bùng phát đều nhờ sản phẩm xuất sắc và được truyền miệng. Về dài hạn, sản phẩm tốt luôn thắng.

Đừng lo lắng về việc đối thủ đang gọi được nhiều vốn và họ sẽ làm gì trong tương lai. Có lẽ việc đó cũng chẳng mang lại điều gì tốt lành cho họ đâu.

Rất hiếm startup chết do cạnh tranh. Hầu hết chết vì không thể tạo ra sản phẩm được yêu thích.

Họ dành thời gian cho việc khác. Vậy hãy nghĩ về việc chăm chút cho sản phẩm hơn mọi thứ khác.

Một lời khuyên để được yêu thích là sản phẩm ban đầu càng đơn giản càng tốt. Bạn sẽ dễ tạo ra sản phẩm tuyệt vời hơn nếu ban đầu nó thật đơn giản. Mặc dù mục tiêu cuối cùng sẽ rất phức tạp, hy vọng là vậy, nhưng bạn vẫn có thể bắt đầu với một thứ đơn giản để giải quyết một vấn đề nhỏ nhất.

Rất khó để tạo sản phẩm tốt, nên hãy bắt đầu với ngách càng nhỏ càng tốt.

Hãy nhìn những công ty lớn và xem họ bắt đầu bằng cái gì. Hãy nhìn lại những sản phẩm bạn yêu thích. Nó phải vô cùng dễ dùng và đặc biệt là đối với người mới sử dụng lần đầu.

Phiên bản đầu tiên của Facebook đơn giản tới hư cấu. Phiên bản đầu tiên của Google chỉ là một ô tìm kiếm với 2 cái nút, nhưng trả về kết quả tuyệt vời, và người dùng yêu thích nó. iPhone đơn giản hơn nhiều so với bất kỳ điện thoại nào trước đó, và đó là điện thoại đầu tiên thực sự được yêu thích. Một lý do khác để khởi đầu thật đơn giản là nó sẽ ép bạn phải tạo nên một thứ cực kỳ hoàn hảo. Và bạn phải làm thế để khiến mọi người yêu thích.

Sự cuồng tín của người sáng lập

Từ “cuồng tín” (fanatical) cứ được lặp đi lặp lại khi bạn nghe những nhà sáng lập thành công kể về sản phẩm của họ. Những nhà sáng lập phát cuồng về chất lượng sản phẩm ở từng chi tiết nhỏ nhất. Cuồng tín trong việc tạo ra bản mẫu để giải thích về sản phẩm, và cuồng tín khi chăm chút dịch vụ khách hàng.
Thực tế, một điểm chung ở các công ty thành công từ YC là nhà sáng lập luôn dính chặt với hệ thống của họ, nên dù người dùng có gửi mail vào nửa đêm đi chăng nữa, họ vẫn nhận hồi âm trong một giờ. Đây là việc cần làm trong những ngày đầu. Nhà sáng lập đau khổ thực sự khi sản phẩm không đạt. Họ muốn sửa ngay và luôn. Họ không ra mắt bản lỗi, và nếu có, họ sẽ sửa thật nhanh.

Bạn sẽ cần sự “cuồng tín” để tạo ra sản phẩm hoàn hảo. Bạn cần người dùng cho phản hồi. Nhưng bạn phải tìm người dùng một cách thủ công, tự tay đi tìm họ. Đừng làm kiểu mua Google ads để tìm những người dùng đầu tiên. Bạn không cần nhiều đâu. Bạn cần người sẵn sàng góp ý mỗi ngày, và yêu quý sản phẩm đó. Nên thay vì tìm họ bằng Google AdWords, hãy tìm một vài người dùng có tâm, tìm một cách thủ công.

Đích thân tìm những người dùng đầu tiên

Khi mọi người nghĩ Pinterest là trò cười, Ben Silverman đã tìm người dùng Pinterest bằng cách làm quen với người lạ ở quán cà phê. Ông đích thân làm chuyện đó. Ông đi lòng vòng Palo Alto và tự mình giới thiệu sản phẩm. Ông còn vào cửa hàng Apple ở Palo Alto, cài Pinterest làm trang chủ thật nhanh trước khi bị bắt và tống ra ngoài. Để khi khách vào thử trải nghiệm máy thì phải thốt lên: “Ồ, cái gì đây?” Đây là một ví dụ tuyệt vời về “làm những việc không thể nhân rộng” (“Do things that don’t scale” – Một bài viết kinh điển của Paul Graham). Nếu bạn chưa đọc bài viết đó của Paul Graham thì nên bấm vào link để đọc.

Vậy, hãy đích thân tìm người dùng, và khiến một nhóm nhỏ yêu sản phẩm. Cố gắng hiểu nhóm đó thật rõ, cố gắng gần gũi với họ, lắng nghe họ, bạn sẽ thấy họ rất sẵn sàng góp ý. Ngay cả khi làm cho chính bạn, hãy lắng nghe người dùng khác, họ sẽ dạy bạn cách khiến họ trả tiền. Hãy làm mọi thứ để họ yêu quý bạn, hãy làm mọi thứ, vì họ là người giới thiệu thêm người dùng cho bạn.

Bạn nên làm một quy trình đưa phản hồi của người dùng vào quyết định cho sản phẩm rồi đưa sản phẩm mới cho họ và lặp lại. Hỏi xem họ thích và không thích điều gì, và xem họ dùng nó. Và họ trả tiền cho điều gì? Hỏi xem họ thấy thế nào nếu không có công ty bạn? Điều gì có thể khiến họ giới thiệu nó cho bạn bè? Và họ đã giới thiệu cho ai chưa?

Vòng lặp phản hồi (Feedback loop)

Vòng lặp phản hồi càng chặt chẽ càng tốt. Nếu sản phẩm của bạn tốt hơn 10% mỗi tuần, thì đó vòng lặp rất nhanh. Một lợi thế của startup công nghệ là vòng lặp phản hồi của bạn rất nhanh. Có thể chỉ tốn vài giờ, và các công ty hơn nhau là ở tốc độ phản hồi. Bạn nên duy trì điều này mãi mãi về sau. Nhưng đặc biệt quan trọng ở những ngày đầu.

Tin vui là tất cả đều làm được. Sẽ khó, sẽ cần nỗ lực, nhưng không phải không thể. Kế hoạch khá đơn giản, và cuối cùng bạn sẽ có sản phẩm tốt. Những nhà sáng lập giỏi không đặt bất kỳ ai ở giữa họ và người dùng. Họ là người đích thân bán hàng và chăm sóc khách hàng trong những ngày đầu.

Điều cốt lõi là đưa vòng lặp này vào văn hóa công ty. Thực tế, chúng tôi luôn thấy vấn đề này trong các startup của Stanford, sinh viên startup sẽ thuê người bán hàng và chăm sóc khách hàng ngay lập tức. Bạn phải đích thân làm việc đó. Không có cách nào khác.

Thước đo đánh giá startup

Bạn sẽ cần vài thước đo để đánh giá kết quả trung thực. Sự thật là công ty sẽ xây dựng đúng thứ mà CEO muốn đo lường. Nếu làm một dịch vụ trực tuyến, hãy quên số người đăng ký đi. Đừng nói về nó. Đừng để bất kỳ ai trong công ty nói về nó. Hãy nhìn vào số người dùng tích cực, mức độ tích cực, mức độ giữ chân và độ hài lòng của khách hàng, doanh thu. Đây là những thứ quan trọng. Và hãy trung thực khi mọi việc không như ý.
Startup sống nhờ tăng trưởng. Tỷ lệ tăng trưởng sẽ thể hiện một sản phẩm có tốt hay không.

Tôi gần như đã tóm tắt tổng quan về xây dựng sản phẩm tốt. Tôi muốn nhấn mạnh lần nữa: Nếu không làm điều này, mọi bài học khác sẽ không còn ý nghĩa gì hết. Bạn có thể mặc kệ mọi thứ khác tới khi làm tốt điều này.

Mặt khác, đây cũng là phần vui nhất của startup. Tôi tạm dừng ở đây và nói phần còn lại vào buổi tới.
Và bây giờ Dustin sẽ nói về lý do tại sao bạn nên startup.

Cảm ơn vì đã đến, Dustin! (Xem bài tiếp)

Tất cả đều được dịch và chia sẻ miễn phí,
nếu thấy hữu ích thì cân nhắc mời mình một ly cà phê nhé