MỤC LỤC:

• Giới thiệu giảng viên
• Lý do 1: Hào quang
• Lý do 2: Trở thành trùm cuối
• Lý do 3: Linh hoạt thời gian
• Lý do 4: Kiếm nhiều tiền, tác động lớn
• Lý do tốt nhất: Không thể không làm

TẠI SAO NÊN KHỞI NGHIỆP?

Vâng, Sam đã yêu cầu tôi nói về lý do tại sao bạn nên startup. Có thể bạn đã có rất nhiều lý do. Và có cả đống lý do mà tôi nghe mọi người nói suốt, rằng tại sao bạn nên startup. Nhưng quan trọng hơn chính là lý do CỦA BẠN là gì.

NHỮNG LÝ DO BẠN THƯỜNG NGHE

Vì vài lý do chỉ đúng với hoàn cảnh nhất định. Vài lý do sẽ khiến bạn lạc lối. Có lẽ bạn đã lạc lối sẵn rồi vì Hollywood và báo chí cứ lãng mạn hóa khởi nghiệp mãi. Tôi sẽ cố gắng soi sáng vài sai lầm thường gặp để bạn có thể ra quyết định rõ ràng hơn. Sau đó tôi sẽ nói về lý do tôi thích nhất khi bắt đầu startup.

Nó liên quan rất nhiều tới những thứ Sam đã nói nhưng ngạc nhiên là rất ít người có lý do đó. Bình thường mọi người sẽ startup vì lý do khác, kiểu như startup chỉ để startup mà thôi.

Vậy, 4 lý do thường thấy nhất là:

• [1] Nghe hoành tráng;
• [2] Bạn sẽ được làm trùm;
• [3] Được linh hoạt, đặc biệt là lịch làm việc;
• [4] Bạn tạo ra tác động lớn hơn, và cũng kiếm được nhiều tiền hơn so với việc tham gia vào một công ty ở giai đoạn sau.

1. ÁNH ĐÈN RỰC RỠ MÀ PHIM ẢNH TÔ VẼ

Được rồi, có lẽ bạn cũng quen với những cách nghĩ này rồi. Tôi có viết một bài trên Medium vào năm ngoái (Bài viết tên là “Good and Bad Reasons to Become an Entrepreneur” _ Dustin Moskovitz) chắc nhiều bạn đã đọc rồi, tôi nghĩ những câu chuyện trên báo chí đã phần nào bị sai lệch. Kiểu như quá trình khởi nghiệp đã ít nhiều bị lãng mạn hóa.

Khi phim “Mạng xã hội” ra mắt (Phim “The Social Network”, ra mắt năm 2010, nói về sự ra đời của Facebook), khắc họa rất nhiều mặt không tốt và dễ hiểu sai về quá trình khởi nghiệp. Bộ phim chủ yếu vẽ nên một bức tranh kiểu suốt ngày tiệc tùng, và bạn đi từ ý tưởng xuất sắc này đến sự xuất sắc khác và rồi thành công. Kiểu như khởi nghiệp là thứ gì đó hoa mỹ và rất ngầu.

Và tôi nghĩ rằng thực tế không hoành tráng được như vậy.

Thực ra, cũng có những mặt tối về khởi nghiệp và quan trọng hơn nữa, bạn sẽ chủ yếu dành phần lớn thời gian để cặm cụi làm việc. Sam đã nói rồi, bạn sẽ dán đít ở bàn làm việc, cắm đầu, tập trung, trả lời khách hàng, hỗ trợ khách hàng, email, bán hàng, xác định lỗi kỹ thuật,..

Nên điều quan trọng là bạn phải sáng mắt ra để bắt đầu. Và đồng thời, quá trình đó rất căng thẳng. Đề tài này khá phổ biến trên báo chí gần đây. Tờ The Economist tuần trước đã viết một bài về những người khởi nghiệp khuyết danh kiểu như nhà sáng lập trốn dưới gầm bàn, và nói về áp lực khi khởi nghiệp.

Nó rất gần với thực tế. Hãy thực tế! Nếu bạn khởi nghiệp, sẽ cực kỳ vất vả. Tại sao áp lực đến thế? Có vài lý do.

Một là bạn sẽ gánh rất nhiều trách nhiệm.

Bất kỳ ai trong ngành nghề nào cũng sợ thất bại. Nó kiểu như là một tâm lý bản năng. Nhưng khi bạn khởi nghiệp, bạn sợ thất bại cho bản thân và cho tất cả những người đã theo bạn nữa. Vô cùng áp lực! Nhiều trường hợp họ phải sống nhờ vào bạn nữa.

Ngay cả khi không phải như thế, họ cũng đã quyết định dành nhiều năm cuộc đời để theo bạn. Và bạn phải chịu trách nhiệm cho thời gian mà họ cống hiến. Trách nhiệm là rất lớn.

Bạn phải túc trực liên tục khi vấn đề nảy sinh, chắc không phải 3 giờ sáng, nhưng vài startup thì đúng vậy. Nếu vấn đề lớn phát sinh, bạn phải xử lý nó. Không bàn cãi gì cả. Dù bạn có đang đi nghỉ phép, hay đó là cuối tuần, bạn luôn phải luôn túc trực, luôn luôn sẵn sàng, luôn luôn chuẩn bị để đối mặt với nó.

Một ví dụ đặc biệt trong số đó là sự căng thẳng khi gọi vốn.

Đây là cảnh trong phim “Mạng xã hội”, vừa tiệc tùng vừa làm việc cùng lúc. Ai đó bắn rượu champagne khắp nơi.

Vâng, phim “Mạng xã hội” vẽ ra rất nhiều cảnh giống như vầy. Mark không có trong đó. Và phim dành rất nhiều thời gian tô vẽ cậu ấy như một tên khốn.

Được rồi! Đây là cảnh thật từ Palo Alto. Rất nhiều thời gian ngồi tại chỗ, cắm đầu, tập trung. Đôi khi Mark cũng rất cà chớn, nhưng theo kiểu dễ thương vui nhộn hơn, chứ không phải kiểu tâm thần bất ổn. Đây là lúc cậu ấy tập trung tâm trí và cắm đầu làm việc. Không hề “xã hội”.

Rồi có cả cái cảnh thể hiện một khoảnh khắc rất chi là sâu sắc, kiểu lãng mạn hóa. Giống y như lấy ra từ phim “Tâm hồn tươi đẹp”, họ thực sự đã ăn cắp cảnh phim đó (Phim “A Beautiful Mind”, năm 2001, nói về thiên tài toán học John Nash, và cảnh viết vội ý tưởng lên cửa kính là cảnh kinh điển của phim).

Phim tô vẽ như kiểu bạn nhảy từ khoảnh khắc này sang khoảnh khắc khác, xen giữa là những cảnh tiệc tùng, nhưng thực ra chúng tôi toàn ngồi làm việc.

Nếu bạn thử so sánh những tấm ảnh này sẽ thấy Mark vẫn ngồi nguyên chỗ đó, nhưng mặc đồ khác, nghĩa là đó là một ngày khác. Và thực tế chính xác là như vậy.

Và tôi sẽ tóm tắt như ở bài viết trên tờ “The Economist” trên đây.

Một kiểu áp lực khác là sự chú ý không mong muốn từ giới truyền thông. Một phần của sự hoành tráng là thỉnh thoảng bạn sẽ được truyền thông. Thật tuyệt khi lên trang bìa của tờ “Time” với danh hiệu doanh nhân của năm. Có lẽ lên trang bìa tờ “People” với tấm ảnh cưới thì không tuyệt bằng.

Điều này cũng tùy ở bạn, có vài người thích thế, nhưng tôi thì rất ghét. Ví dụ như khi trang Valleywag đánh giá bài giảng của tôi và chỉ trích tôi, tôi không muốn thế. Chẳng ai muốn cả.

Và một điều tôi hiếm nghe ai nói là: Bạn phải cam kết nhiều hơn.

Nếu bạn là nhân viên trong startup, mọi thứ rất áp lực, nhiều vấn đề phát sinh, hoặc đơn giản là bạn cảm thấy không vui, thế thì bạn cứ bỏ là xong. Với người sáng lập, bạn cũng có thể bỏ, nhưng điều đó sẽ không hay chút nào. Đó là vết nhơ trong toàn bộ sự nghiệp của bạn. Và bạn còn phải cam kết theo đuổi việc đó khoảng 10 năm nếu mọi việc thuận lợi, hoặc thêm 5 năm nữa nếu không thuận lợi.

Tốn 3 năm để phát hiện mọi việc không thuận lợi và sau đó bạn tìm một cách hạ cánh cho công ty đó, và 2 năm nữa cho việc sáp nhập công ty. Và nếu bạn rời bỏ trước lúc đó, bạn sẽ không tổn hại tài chính bản thân, nhưng sẽ tổn hại toàn bộ nhân viên. Nên đừng làm thế.

Nếu may mắn thì bạn sẽ có một ý tưởng tồi và thất bại rất nhanh, nhưng hầu hết các trường hợp sẽ không như thế.

Tôi cũng từng trải nghiệm áp lực đó trong đời, đặc biệt là những năm đầu ở Facebook. Tôi rất không khỏe, không tập thể dục, lúc nào cũng bồn chồn. Thực ra, cứ mỗi 6 tháng thì tôi lại có những cơn đau lưng kinh khủng, trong khi tôi chỉ mới 21-22 tuổi. Thật tồi tệ!

Nếu bạn thực sự khởi nghiệp, hãy nhận thức rằng bạn phải đối mặt với nó, phải quản lý được những vấn đề đó. Đó thực sự là trách nhiệm cốt lõi của bạn. Ben Horowitz từng nói nguyên tắc số một của CEO là tự kiểm soát tâm lý. Điều đó tuyệt đối đúng. Hãy làm theo lời khuyên đó.

2. KHỞI NGHIỆP LÀ TRỞ THÀNH TRÙM CUỐI

Một lý do nữa, đặc biệt là đối với những ai đang có công việc ở công ty khác, là các bạn thường mô tả công ty kia toàn những người điều hành rặt một lũ ngu, toàn đưa ra những quyết định thiếu muối, toàn bọn sử dụng thời gian một cách ngu dốt. “Tôi sẽ tự lập công ty và sẽ làm tốt hơn, tôi sẽ thiết lập lại hết.” Đó là một ý tưởng hấp dẫn, và cũng khá dễ hiểu.

Nếu bạn đọc bài của tôi trên Medium rồi thì sẽ đoán được. Tôi sẽ dành chút thời gian để bạn đọc trích dẫn này của Phil Libin, CEO của Evernote.

“Mọi người thường tưởng rằng trở thành CEO của một công ty thì bạn sẽ đứng trên đỉnh của kim tự tháp…
Thực tế nó thế này: Mọi người khác đều trở thành sếp của bạn – toàn bộ nhân viên, khách hàng, đối tác, người dùng, truyền thông… đều là sếp của bạn. Tôi chưa bao giờ có nhiều sếp đến thế, cũng chưa bao giờ phải chịu trách nhiệm với nhiều người đến thế.
Cuộc sống của một CEO là báo cáo với tất cả mọi người… nếu bạn muốn thể hiện quyền uy và sức mạnh đối với người khác, có lẽ bạn nên vào quân đội hoặc chính trường. Đừng có đi khởi nghiệp.”

— Phil Libin, CEO của Evernote —

Tôi rất đồng cảm với điều này. Tôi muốn nói rằng hoàn cảnh thực tế của những quyết định này khá rối rắm. Người mà bạn nghĩ là ngu có lẽ không ngu lắm đâu. Có lẽ họ đang đối mặt với một quyết định rất khó khăn. Và mọi người xung quanh xô đẩy họ đủ kiểu. Nên điều mà tôi thường phải dành thời gian nhiều nhất và tập trung năng lượng lớn nhất với tư cách CEO là những vấn đề mà người khác đem đến cho tôi. Tôi luôn phải ưu tiên cho những vấn đề do người khác tạo ra hơn vấn đề của chính tôi.

Và thường thì những việc đó đều mâu thuẫn với nhau. Mỗi người muốn đi mỗi hướng. Mỗi khách hàng thích mỗi kiểu. Và tôi cũng có ý kiến riêng về việc đó nữa. Nhưng tôi phải đặt cược xem phải làm ai thất vọng ít nhất, và phải lèo lái qua tất cả những hoàn cảnh khó khăn như vậy.

Và ngay cả những việc thường ngày, tôi đến công ty sáng thứ hai, và nghĩ sẵn đủ các kế hoạch để phát triển công ty và tôi sẽ dành thời gian làm gì, nhưng rồi một nhân viên quan trọng dọa sẽ nghỉ việc, tôi phải dành thời gian cho vụ đó, nó thành ưu tiên số một.

3. TỰ LINH HOẠT LỊCH LÀM VIỆC

Và đừng ảo tưởng rằng làm sếp thì bạn được linh hoạt, rằng bạn có thể tự kiểm soát lịch làm việc. Đó là một ý tưởng cám dỗ. Nhưng câu nói của Phil Libin đã nói cho bạn biết thực tế thế nào rồi đấy. Và tôi cũng rất đồng cảm với điều này. Có những lý do để bạn luôn phải sẵn sàng trực chiến. Có thể sẽ không làm việc suốt cả ngày, nhưng bạn sẽ không thể kiểm soát được thời gian.

“Nếu bạn khởi nghiệp, đúng là bạn sẽ có khung thời gian linh hoạt hơn thật đấy.
Nhưng điều đó có nghĩa là bạn sẽ phải làm việc cả 24 giờ mỗi ngày.”

– Phil Libin –

Bạn phải là hình mẫu cho mọi người, điều này cực kỳ quan trọng.

Nếu bạn là nhân viên, bạn sẽ có những tuần vui vẻ, và có những tuần tệ hại, nhiều tuần mất tinh thần, có lẽ bạn sẽ xin nghỉ vài ngày. Nhưng điều đó sẽ rất không ổn với tư cách là người đứng đầu. Ví dụ cả nhóm không thích ý kiến của bạn trong cuộc họp, và nếu bạn rời chân ga, thì họ cũng vậy. Cho nên bạn không thể ngừng làm việc.

Vậy, nếu bạn thật sự đam mê một ý tưởng, kiểu như nó luôn thu hút bạn làm việc. Nếu bạn có nhà đầu tư tốt, và những đối tác tốt, họ đều sẽ làm việc cật lực, và họ muốn bạn cũng làm việc cật lực. Và lần nữa, bạn phải làm việc thật cật lực.

Nhiều người sẽ bảo rằng bạn có thể ngồi chơi xơi nước, hoặc tuần làm việc 4 ngày, có lẽ nếu bạn là Tim Ferris thì bạn sẽ có thể làm việc 12 giờ mỗi tuần (Tác giả Tim Ferris nổi tiếng với quyển sách best-seller tên là “Tuần làm việc 4 giờ”). Đó là một ý nghĩ hấp dẫn, và vẫn đúng trong một vài trường hợp. Ví dụ như bạn làm ăn nhỏ, hoặc ngách siêu nhỏ, thì bạn là chủ doanh nghiệp nhỏ, hoàn toàn dễ hiểu.

Nhưng nếu bạn muốn vượt qua một vài người khác, bạn sẽ cần phải chiến đấu và tập trung toàn thời gian.

4. KIẾM ĐƯỢC NHIỀU TIỀN HƠN, TẠO TÁC ĐỘNG LỚN HƠN

Vâng. Ảo tưởng này khá to, và là điều tôi thường nghe nhất, đặc biệt là ở những ứng viên cho Asana. Họ nói: “Tôi thực sự muốn làm cho một công ty nhỏ hơn, hoặc tự khởi nghiệp. Bởi vì lúc đó tôi sẽ có miếng bánh to hơn, và tôi sẽ có tác động lớn hơn đến hoạt động của công ty và tôi sẽ có nhiều cổ phần hơn và kiếm được nhiều tiền hơn.”

Hãy xem khi nào thì điều này đúng. Tôi sẽ giải thích bảng biểu này, hơi phức tạp một chút, nhưng hãy nhìn bên trái trước.

Đây là hai trường hợp: Dropbox và Facebook. Đây là định giá hiện tại của họ [2014]. Và đây là số tiền bạn có thể kiếm nếu là nhân viên thứ 100 tham gia vào những công ty này. Đặc biệt, nếu bạn là một kỹ sư tương đối kinh nghiệm, ví dụ như 5 năm kinh nghiệm trong ngành. Bạn sẽ được đề xuất ở khoảng 10 điểm cơ bản.

Vậy nếu tham gia Dropbox vài năm trước, và cổ phần của bạn không thay đổi, bạn được khoảng 10 triệu đô, nó đã phát triển rất mạnh.

Nếu bạn tham gia Facebook vài năm sau khi nó bắt đầu bạn kiếm được 200 triệu đô. Một con số khổng lồ. Thậm chí dù bạn là nhân viên thứ 1000 tại Facebook, tức là khoảng năm 2 triệu đô. Một con số rất lớn. Và đó là thứ để bạn so sánh khi bạn nghĩ về việc có nên tự khởi nghiệp hay không.

Và chuyển đến bảng bên phải, là 2 công ty giả tưởng mà bạn có thể startup.

Ví dụ “Uber chăm sóc thú cưng”, đây là ý tưởng khá hay. Nếu mọi việc đều thuận lợi, bạn sẽ có thể xây dựng một công ty trị giá 100 triệu đô. Và cổ phần của bạn trong công ty sẽ ở khoảng 10%. Con số này sẽ có thể thay đổi. Một số người sáng lập có nhiều hơn, một số có ít hơn. Nhưng sau nhiều vòng phân chia và pha loãng cổ phần, thường thì bạn sẽ còn khoảng cỡ đó. Nếu bạn còn nhiều hơn, tôi nghĩ bạn nên đọc bài của Sam về phân chia cổ phần giữa người sáng lập và nhân viên. Bạn nên cho đi nhiều hơn.

Và giả sử, nếu bạn tự tin xây dựng được công ty 100 triệu đô. Đó là một tuyên bố rất mạnh miệng, bạn sẽ phải tự tin hơn Facebook năm 2009 hay Dropbox năm 2014, thì bạn mới có thể tuyên bố như thế – vì startup này vẫn chưa tồn tại. Vậy đây là điều rất đáng để bạn suy nghĩ.

Vậy nếu bạn có ý tưởng 100 triệu đô, và tự tin về khả năng thực hiện nó, tôi sẽ xem xét. Nếu bạn nghĩ bạn đủ sức xây dựng “Uber vũ trụ”, một ý tưởng khổng lồ. Ý tưởng 2 tỷ đô. Bạn sẽ nhận được một phần thưởng khá lớn. Rất nên làm. Đây chỉ là giá trị bạn có sau 4 năm, và ý tưởng này có thể được điều chỉnh. Nếu bạn nghĩ về điều đó, có lẽ bạn không nên tham gia lớp học này. Bạn nên tiến hành xây dựng công ty đó luôn.

Tôi thực sự tin rằng phần thưởng tài chính tỷ lệ thuận với tác động của bạn đến thế giới.

Nếu bạn chưa tin, hãy thử kể ra vài ví dụ cụ thể, và quên luôn chuyện cổ phần đi. Tại sao tham gia một công ty ở giai đoạn sau lại có thể tạo tác động lớn hơn? Bởi vì bạn có sẵn đòn bẩy, vì họ đã có sẵn dữ liệu người dùng rồi.

Ở Facebook, có cả tỷ người dùng. Hoặc Google cũng cả tỷ người dùng. Họ có sẵn nền tảng để bạn xây dựng tiếp. Điều đó ngày càng đúng đối với các startup mới. Như AWS, hay những nhà cung cấp dịch vụ độc lập tuyệt vời. Bạn vẫn có một phần sở hữu công nghệ và nó tự duy trì cho bạn. Đó là một nơi tuyệt vời để bắt đầu, và bạn có đội ngũ, họ sẽ giúp bạn nâng ý tưởng của bạn lên tuyệt vời hơn.

Đây là vài ví dụ cụ thể…

Bret Taylor đã trở thành nhân viên khoảng thứ 1500 của Google. Anh ấy phát minh ra Google Maps. Đây là sản phẩm bạn dùng mỗi ngày. Tôi dùng nó để tới đây. Và hàng trăm triệu người dùng khác trên thế giới cũng đang sử dụng nó. Không cần lập công ty để làm điều đó, nhưng vẫn có thể tạo ra phần thưởng tài chính rất lớn. Nhưng quan trọng nó vẫn tạo ra tác động khổng lồ.

Đồng sáng lập của tôi, Justin Rosenstein, tham gia Google trễ hơn Brad, anh ấy làm PM (product manager) ở đó. Và từ một dự án con đã trở thành một bản mẫu chat, được dùng làm ứng dụng độc lập tích hợp vào Gmail, như bạn thấy ở góc phải trên này. Và trước khi làm điều đó, mọi người còn không nghĩ là có thể chat trên AJAX hay chat trên trình duyệt, anh ấy đã chứng minh điều đó là hoàn toàn khả thi, cho nhóm của anh thấy, và hiện thực hóa nó. Và đó là sản phẩm mà hầu hết các bạn đang dùng.

Và thậm chí còn ấn tượng hơn, không lâu sau đó, JR nghỉ việc, và trở thành nhân viên khoảng thứ 250 ở Facebook. Và anh ấy dẫn dắt một dự án hackathon với những người như Andrew Bosworth và Leah Pearlman, và tạo ra nút “Like”. Bây giờ nó trở thành một thứ phổ biến nhất trên mạng, hoàn toàn thay đổi cách mọi người dùng mạng xã hội. Một lần nữa, không cần lập công ty để làm điều này, và gần như chắc chắn thất bại nếu anh ấy cố thử việc đó, vì chức năng đó chỉ có thể phân phối qua Facebook thì mới thành công được.

Điều quan trọng cần nhớ là: bạn muốn làm gì, và bạn phải thực hiện điều đó ở đâu để thành công.

LÝ DO TUYỆT VỜI NHẤT:
BẠN KHÔNG THỂ KHÔNG LÀM!

Vậy lý do tuyệt nhất là gì? Sam đã nói đôi chút về vấn đề này, nhưng về cơ bản: Bạn không thể không làm. Bạn cực kỳ đam mê ý tưởng này. Bạn là người phù hợp để thực hiện. Bạn phải thực hiện nó.

Vậy điều này nghĩa là gì? Vâng, nghe giống như đang chơi chữ. Bạn không thể không làm. Có 2 lý do:
Một là bạn quá đam mê nó, và bạn nhất định phải thực hiện. Bạn sẽ làm bằng mọi giá. Và điều này thực sự quan trọng. Vì bạn cần niềm đam mê để vượt qua tất cả những nỗi vất vả khi khởi nghiệp mà chúng ta đã nói. Bạn cũng cần tuyển đúng người. Ứng viên có thể biết bạn có đam mê hay không. Và có nhiều người khởi nghiệp ngoài kia đã có đủ đam mê. Và họ có thể đầu quân cho những người đó. Nó giống như lá bài chủ của người khởi nghiệp vậy. Tiềm thức của bạn có thể cho biết khi nào bạn không đủ đam mê, và đó là vấn đề rất lớn.

và một mặt khác của điều này là thế giới cần bạn làm ĐIỀU ĐÓ. Vậy sự công nhận ý tưởng là rất quan trọng. Nó sẽ giúp thế giới tốt hơn, và thế giới cần nó. Nếu đó không phải là thứ mà thế giới cần, hãy làm thứ gì khác mà thế giới đang cần. Thời gian là vàng. Còn rất nhiều ý tưởng ngoài kia. Có thể không phải ý tưởng của bạn, có thể đã có công ty làm rồi. Nhưng bạn vẫn nên làm một thứ gì đó mang lại giá trị. Cách thứ hai để lý giải lý do này chính là thế giới cần BẠN làm điều đó. Bạn là người thích hợp nhất theo cách nào đó. Nếu điều này chưa đúng, vậy nghĩa là bạn nên dành thời gian cho việc khác. Và cả trong viễn cảnh lý tưởng, nếu điều đó chưa đúng, bạn phải chứng minh với cả nhóm rằng cái gì là đúng. Và bạn sẽ đạt kết quả suýt-tối-ưu cho thế giới. Cảm giác có vẻ như không tốt lắm nhỉ?

Nói về kinh nghiệm của tôi ở Asana, Justin và tôi hơi giống kiểu khởi nghiệp miễn cưỡng. Chúng tôi, trước khi sáng lập Asana, đã làm việc tại Facebook. Chúng tôi đã có một việc rất lớn để làm rồi (Facebook). Chúng tôi hầu như làm việc suốt ngày cho các dự án. Thế mà vào ban đêm, chúng tôi còn xây dựng hệ thống quản lý công việc mà chúng tôi dùng trong nội bộ công ty.

Và chúng tôi vô cùng đam mê ý tưởng này, giá trị của nó là quá rõ, và chúng tôi không thể làm gì khác. Trong vài điểm, chúng tôi phải nghiêm túc thảo luận, kiểu như “Vậy nếu chúng ta không thực sự lập công ty này thì sao?” Chúng tôi đã thấy tác động của nó đối với nội bộ Facebook. Chúng tôi tin chắc rằng nó sẽ rất giá trị đối với thế giới. Chúng tôi cũng tin chắc là chẳng có ai xây dựng nó cả. Vấn đề tồn tại đã lâu nhưng chúng ta chỉ dùng những giải pháp nửa mùa để giải quyết. Vậy nếu chúng tôi không tạo ra thứ tốt nhất, chúng tôi nghĩ giá trị bị lãng phí là quá lớn.

Và vâng! Chúng tôi không thể không làm điều đó. Ý tưởng đó thực sự đập rộn trong lồng ngực chúng tôi, thôi thúc được ra với thế giới. Tôi nghĩ đó là cảm giác bạn nên tìm kiếm khi khởi nghiệp. Đó là cách nhận biết ý tưởng nào là đúng.

Vậy tôi sẽ ngừng lại ở đây. Tôi sẽ đề xuất một số sách nên đọc, bạn tự tham khảo nhé. Và có lẽ, buổi học đến đây là hết. Và, hẹn gặp lại vào buổi học tiếp theo. Xin cảm ơn.

Những quyển sách được đề xuất bởi Dustin Moskovitz:

• The Hard Thing About Hard Things – Ben Horowitz (Gian nan chồng chất gian nan – AlphaBooks)
• Zero to One – Peter Thiel (KHÔNG đến MỘT – NXB Trẻ)
• The Facebook Effect – David Kirkpatrick (Hiệu ứng Facebook – AlphaBooks)
• The 15 Commitments of Conscious Leadership – Jim Dethmer, Kaley Klemp, Chapman (chưa thấy bản tiếng Việt)
• The Tao of Leadership – John Heider (chưa thấy bản tiếng Việt)
• Nonviolent Communication – Marshall Rosenberg (Lựa lời mà nói – Thái Hà Books)

Tất cả đều được dịch và chia sẻ miễn phí,
nếu thấy hữu ích thì cân nhắc mời mình một ly cà phê nhé