Kinh nghiệm tự xuất bản sách văn học | Sử Văn Các

Trần Tuấn:

Dưới đây là bài viết chia sẻ kinh nghiệm tự xuất bản sách văn học, cụ thể hơn là tiểu thuyết lấy bối cảnh lịch sử Việt Nam, từ Sử Văn Các – tác giả Thành Châu. Tác giả đã tự xuất bản và tự phát hành nhiều tiểu thuyết, trong đó đã có những giải thưởng.

Tự xuất bản sách là một việc tương đối khó, nhưng đồng thời cũng rất vui và cực kỳ phù hợp với các tác giả làm việc kiểu solo. Điều vui nhất có lẽ chính là tự mình tương tác với những độc giả đầu tiên của mình.

Tất nhiên, đây chỉ là vài chia sẻ vắn tắt trong việc tự xuất bản sách, một tham khảo rất giá trị. Khóa học tự xuất bản sách với chương trình kéo dài 4 ngày sẽ nói chi tiết hơn, nhiều hơn, và đi vào từng kỹ năng cụ thể hơn.

Mời bạn đọc chia sẻ từ Sử Văn Các:

XIN NÓI THẲNG là khó hơn chữ “khó”, cực hơn chữ “cực”, mệt hơn chữ “mệt”. Xuất bản sách vốn dĩ đã rất nhiêu khê, ấy vậy mà bạn lại chọn dòng sách văn học – thể loại được kiểm duyệt rất “cứng”. Như chưa đủ độ phê, bạn chui thêm vào cái ngách viết “lịch sử”, “cảm hứng lịch sử”, “dã sử”… nói chung là gắn thêm chữ “sử” vào.

Vâng, tác phẩm của bạn sẽ luôn được các NXB chăm sóc kỹ lưỡng. Thực tế mà nói, trước năm 2022-2023, bạn không thể nào, không bao giờ, “KHÔNG CÓ CỬA” xuất bản được tiểu thuyết xuyên không, cụ thể là cho một nhân vật hiện đại xuyên về lịch sử, nhập vai nhân vật lịch sử hay yêu đương các nhân vật lịch sử có thật → không có chuyện con cháu yêu đương với các cụ. CHẤM HẾT. Như vậy là xuyên tạc và báng bổ lịch sử, tiền nhân.

Từ độ năm 2019-2020 về trước, những thể loại như tâm linh, kinh dị, tình trai, tình gái… cũng KHÔNG CÓ CỬA, hoặc bị kiểm soát rất chặt, chỉ nhà văn nổi tiếng mới in được. Vì những thể loại này bị gắn nhãn “truyền bá mê tín dị đoan”, “vi phạm thuần phong mỹ tục”…

Tổng kết là, trong vài năm gần đây, Nhà nước đã “gỡ phong ấn” cho nhiều thể loại, giúp phim kinh dị nở rộ như nấm mọc sau mưa, hầu như 2-3 tháng là ta thấy có phim kinh dị Việt lên rạp.

Thể loại “thuần lịch sử” hoặc “cảm hứng lịch sử” do kinh phí quá lớn nên vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, chỉ mới nở rộ trong lĩnh vực xuất bản (ngoại trừ dòng phim Cách Mạng, trở lại ngoạn mục với phim Mưa Đỏ, Địa Đạo).

Là người hay ủng hộ truyện Việt, trên kệ sách nhà mình đã có hơn 10 tựa tiểu thuyết hoặc tập truyện có chữ “sử” trong đó.

Ví như trăm hoa đua nở, hầu hết các tác giả nổi trên mạng (chủ yếu lứa 9X) đều đã in sách thành công. Có bạn bán được hàng chục ngàn bản, mình rất ngưỡng mộ.

Quay lại vấn đề TỰ XUẤT BẢN SÁCH VĂN HỌC

Vấn đề muôn thuở ở Việt Nam là chính sách thay đổi liên tục. Có lúc rất cởi mở, thả phanh cho tự do phát triển; đùng một cái lại “siết chặt” không lý do. Nói theo trend là “mấy cái cúc lúc đóng lúc mở”, nên tác giả nào sắp hoặc đã hoàn thành đứa con tinh thần thì tranh thủ nhé, biết đâu đó là dấu ấn cả đời!

1. BẢN THẢO SẠCH

Muốn xuất bản thì tác giả phải viết xong truyện, một câu chuyện hoàn chỉnh. Chưa bàn đến độ hấp dẫn, đột phá, sáng tạo… tiên quyết là truyện phải tương đối ổn, đọc trôi chảy, tiếng Việt trong sáng.

Hành văn tùy phong cách, bút pháp của tác giả, cái này NXB không cân đo lắm, nhưng hãy thuần thục và trân trọng tiếng Mẹ đẻ.

Về chính tả, từ vựng, ngữ pháp: nếu bạn tự tin thì quá tuyệt; còn nếu chưa, có thể thuê biên tập viên. (NXB chỉ đọc sơ để xem có vi phạm pháp luật, Luật Xuất bản hoặc thuần phong mỹ tục, chứ họ không soi kỹ chính tả đâu.)

Biên tập chính tả: khoảng 1-3 triệu, tùy độ dày sách.

Biên tập sâu (từ vựng, ngữ pháp, hành văn): 4-8 triệu.

2. VẼ BÌA SÁCH

Bạn có thể tìm artist chuyên vẽ minh họa bìa, họ vừa vẽ vừa thiết kế typo chuẩn xuất bản cho bạn.

Chi phí phổ thông: 1-3 triệu.

Nếu muốn bìa siêu đẹp, chuẩn hội họa, cần 2 người:

+1 họa sĩ chuyên nghiệp để vẽ tranh

+1 artist thiết kế typo

→ Chi phí 3-6 triệu/bìa.

3. TRANH MINH HỌA

Nếu bạn “chịu chơi”, có thể vẽ thêm minh họa in vào sách hoặc in dạng rời.

Chi phí rất đa dạng, vài triệu đến hàng chục triệu, tùy mức “tâm huyết” của tác giả.

4. XIN CẤP PHÉP XUẤT BẢN

Phân biệt rõ:

NXB: vừa cấp phép vừa phát hành (VD: Kim Đồng, Trẻ, Phụ Nữ, Hội Nhà Văn…) → 1 logo.

NPH: phải xin cấp phép từ NXB (VD: Nhã Nam, Đông A, Tao Đàn…) → 2 logo.

Tự xuất bản: tác giả trực tiếp xin phép, không qua đơn vị phát hành → 1 logo.

Nếu là tác giả mới, có thể hơi khó khăn. Cách tốt nhất là nhờ một nhà văn hoặc người có tiếng “bảo chứng”, công việc sẽ trôi chảy hơn.

NXB dùng uy tín của mình để cấp phép, nên sợ rủi ro. Hoặc bạn có thể đến trực tiếp, mang bản thảo, bộc bạch tâm huyết, các biên tập viên, nhà văn thường rất sẵn lòng hỗ trợ tác giả trẻ.

Chi phí xin cấp phép: 3-10 triệu, tùy NXB và độ dày.

5. NHÀ IN VÀ IN ẤN

Phức tạp ở chỗ bạn phải tìm nhà in trước, NXB mới cấp phép.

Nhiều nhà in hỗ trợ luôn khâu xin phép, rất tiện. Bạn in càng nhiều, giá càng rẻ.

Khoảng 500 bản (như Nửa Bước 700 Năm):

Tiểu thuyết 300-400 trang → 35.000-50.000đ/quyển

→ Tổng chi phí: 17,5–25 triệu.

6. PHÁT HÀNH

Nếu bạn có sẵn độc giả thì chúc mừng, sang bước 7.

Nếu chưa, thì khổ dài dài… Bán sách đã khó, bán tiểu thuyết văn học còn khó gấp 5-10 lần.

Một tựa sách mới = sản phẩm mới ra thị trường. Bạn phải:

Cho độc giả đọc thử

Lấy đánh giá

Mở bán, giảm giá, khuyến mãi

Truyền thông, quảng bá…

Tất cả y như bán hàng tiêu dùng.

Đa phần tác giả văn học hướng nội, nên nếu không có người hỗ trợ, độ khó càng tăng.

MXH giúp dễ tiếp cận độc giả hơn, nhưng cũng là con dao hai lưỡi khi PR lố, phông bạt quá mức.

(Chính mình cũng từng mắc bệnh này, “văn mình, vợ người” mà.)

Hãy chọn phương thức tiếp cận phù hợp với cá tính và điều kiện của mình.

7. ĐÓNG GÓI, GIAO SÁCH

Bước nhỏ mà cực quan trọng, không tính kỹ là lỗ nặng.

Hộp, xốp, băng keo: 3.000-5.000đ/đơn

Vận chuyển: 25.000-40.000đ, tùy đơn vị và tỉnh thành.

Với sách giá bìa 100-150k, chi phí vận chuyển đã ngốn ¼-⅓ doanh thu.

Công sức bạn cực trời thần đất lở, nhưng đơn vị vận chuyển lại hút sạch máu!

8. VĨ THANH

Nếu đủ phước đức và tài năng, bạn sẽ bán hết số sách in trong 1 năm đầu, nhưng khó lắm.

Ngay cả các NPH lớn còn tồn kho, phải xả hàng qua bao mùa.

Thị trường quay cuồng, còn văn chương thì điềm đạm, chậm rãi.

Hãy đặt ước muốn nhỏ, lắng nghe phản hồi, trân trọng từng quyển gửi đi.

Con đường văn chương luôn chông gai gập ghềnh, đó mới là văn chương đích thực.

Biết bao nhà văn, nghệ sĩ chỉ được vinh danh sau khi mất.

Đừng như con thác, ầm ào rồi cạn.

Hãy làm sông sâu, lặng lẽ tìm về mạch nguồn kỳ vĩ.